Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Rzeszowie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

III Ka 360/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 31 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt II K 202/23 przeciwko J. Ś. (1) oskarżonemu o czyny z art. 200 § 1 kk (4-rokrotnie) i z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk

11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

11.3. Granice zaskarżenia

11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

Zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

12.1. Ustalenie faktów

12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

J. Ś. (1)

Uprzednia niekaralność

Informacja z K.

k. 343

J. Ś. (1)

Pozytywna opinia środowiskowa

Wywiad kuratora

k.357-340

J. Ś. (1)

Potrzeba stosowanie środków zabezpieczających

Opinia biegłych

k.371-380

12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

12.2. Ocena dowodów

12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Dotychczasowa niekaralność i pozytywna opinia dotycząca oskarżonego

Informacja z K.

Wywiad kuratora

Dowód w postaci informacji z K. i wywiadu środowiskowego w odniesieniu do oskarżonego J. Ś. (1) nie budzą wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Zostały one sporządzone przez uprawnione do tego podmioty w formie przewidzianej dla tych czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała ich autentyczności i rzetelności.

Stosowanie leczenia ambulatoryjnego

Opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczno-seksuologiczna

Biegli w wiarygodnej, fachowej i przekonującej opinii uzupełniającej potwierdzili istniejący związek między zarzucanymi oskarżonemu czynami a zaburzeniem preferencji seksualnych oskarżonego. Uściślili swoje wnioski, potwierdzając, iż w ich ocenie zachodzi potrzeba zastosowania kontrolowanej terapii psychiatrycznej po zakończeniu odbywania kary, jednak zdaniem biegłych nie zachodzą przesłanki do umieszczenia oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, a wystarczającym środkiem jest środek zabezpieczający w postaci terapii ambulatoryjnej. Biegli po analizie uznali, że nie powinni użyć w opinii „art. 93g § 3 kk”. Opinia została sporządzona przez zespół opiniujący już w sprawie. W ocenie Sądu opinia jest pełna i jasna, nie zawiera sprzeczności. Nie była kwestionowana przez strony.

12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut oskarżyciela publicznego

1)

Ad 1)

2)

Ad 2)

3)

3a)

3b)

3c)

Ad 3)

Ad 3a

Ad 3b

Ad 3c

4)

Ad 4)

rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary 2 lat pozbawienia wolności, wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia przez Sąd okoliczności obciążających, a w szczególności wysokiego stopnia winy i społecznej szkodliwości zarzucanych oskarżonemu czynów, jak również całokształtu okoliczności popełnienia przestępstw oraz rodzaju i rozmiaru ich ujemnych następstw, przy jednoczesnym nadaniu nadmiernego znaczenia okolicznościom łagodzącym oraz braku dostatecznego uwzględnienia celów zapobiegawczych i wychowawczych, które kara ma osiągnąć w stosunku do sprawcy, a także potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia oskarżonemu zbyt łagodnej kary za zarzucane mu przestępstwa;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Treść art. 438 pkt 4 kpk, chroniąc swobodę orzekania, nie pozwala Sądowi odwoławczemu na ingerencję w wymiar sankcji orzeczonej przez Sąd I instancji w każdym przypadku, gdy orzeczona sankcja mogłaby być surowsza. Ingerencja taka jest dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli stwierdzona łagodność razi swoją niewspółmiernością. Dysproporcja ta jednak musi się rzucać w oczy już przy wstępnym oglądzie i nie nadawać się do zaakceptowania. Rażąca niewspółmierność kary, czy też środka penalnego jest uchybieniem, o którym można mówić jedynie wówczas, gdy suma zastosowanych sankcji, wymierzonych za popełnione przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu oraz nie zapewnia realizacji celów kary. Ocenie dowodów w przedmiotowej sprawie zaprezentowanej przez Sąd I instancji nie można zarzucić, by w sposób istotny, pociągający za sobą potrzebę korekty orzeczenia, naruszała którąkolwiek z dyrektyw sądowego wymiaru kary. Sąd Rejonowy wymierzając karę miał na względzie podnoszone przez Skarżącego okoliczności, w tym rodzaj i charakter naruszonych przestępstwem dóbr prawnych, wchodzących w skład czynników rzutujących na stopień społecznej szkodliwości czynów, stopień winy oskarżonego. Również określając stopień społecznej szkodliwości czynów Sąd miał na względzie sposób zachowania oskarżonego, nie pominął wskazywanego przez Skarżącego „całokształtu okoliczności popełnienia przestępstw oraz rodzaju i rozmiaru ich ujemnych następstw, przy jednoczesnym nadaniu nadmiernego znaczenia okolicznościom łagodzącym oraz braku dostatecznego uwzględnienia celów zapobiegawczych i wychowawczych, które kara ma osiągnąć w stosunku do sprawcy, a także potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa”. Skarżący przytacza zwroty ogólne zawarte w art. 53 § 1 kk. Wskazywane zatem okoliczności nie mogły skutkować zmianą orzeczonej kary w postulowanym przez Skarżącego kierunku o podwyższenie jej wymiaru. Przypisany oskarżonemu ciąg przestępstw, stypizowanych jako występki zagrożone wyłącznie karą pozbawienia wolności, uzasadniał orzeczenie tego rodzaju sankcji wobec J. Ś. (1). Faktem jest że orzeczona, a kwestionowana przez Skarżącego, kara 2 lat pozbawienia wolności stanowi dolną granicę ustawowego zagrożenia karą także przy zastosowaniu art. 91 § 1 kk. Nie można jednak pomijać – przy wielości czynów zabronionych (5) – sposobu zachowania się oskarżonego, w tym stopnia ingerencji w dobra prawnie chronione pokrzywdzonej. Te okoliczności podkreśla w apelacji Skarżący, a miał na uwadze Sąd Rejonowy wymierzając karę, na co wskazał w pisemnym uzasadnieniu. Skoro jednak oskarżony „w sposób niezwykle perfidny wykorzystał ufność dziecka i jego niewinność”, a „zajścia z udziałem oskarżonego wywarły wyjątkowo negatywny wpływ na codzienne funkcjonowanie pokrzywdzonej S. Ś. (1), zwłaszcza w aspekcie stanu jej zdrowia psychicznego” (s.5 apelacji), to dlaczego prokurator wniosek o zadośćuczynienie małoletniej za doznaną krzywdę złożył dopiero w mowie końcowej, a nie z zachowaniem terminu z art. 49a kpk. Może jednak zdarzenia objęte aktem oskarżenia mają różne płaszczyzny, a uwzględnienie wszystkich okoliczności i ich wzajemnych zależności oraz konsekwencji dla dokonywanych ocen nakazywały Sądowi orzeczenie kary w dolnej granicy jej wymiaru. W realiach niniejszej sprawy niebagatelne znaczenie mają bowiem pewne uwarunkowania kulturowe (o czym szerzej biegli w uzupełniającej opinii w odpowiedzi na pytania obrońcy oskarżonego), poziom edukacji, także seksualnej, jak również całkowicie pomijany przez Skarżącego wiek oskarżonego w zestawieniu z jego dotychczasową niekaralnością, ustabilizowanym sposobem życia i funkcjonowania w rodzinie oraz w społeczności lokalnej i zawodowej. Te okoliczności wydatnie wpływają na ocenę zasadności orzeczenia kary w dolnym wymiarze ustawowego zagrożenia, jak to uczynił Sąd Rejonowy. Z sytuacją rażącej niewspółmierności sankcji mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy rozmiar represji jest w sposób oczywisty nieproporcjonalny w stosunku do dolegliwości wymierzanych podobnym sprawcom w podobnych sprawach. Skarżący pomija – wskazując, że Sąd nadał nadmierne znaczenie okolicznościom łagodzącym – dotychczasową niekaralność oskarżonego, ale i jego wiek w powiązaniu także przede wszystkim z okolicznościami umniejszającymi stopień jego zawinienia, w tym stwierdzone przez biegłych cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie, fakt, że czyny miały motywację seksualną, a ich kontekst był związany z nieprawidłowym rysem osobowościowym oskarżonego, a jego zachowania miały charakter zastępczy. Nie można zatem uznać, nawet w zestawieniu z wnioskami apelacyjnymi, by Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy wymierzył oskarżonemu karę zbyt rażąco łagodną. W sytuacji, gdy jej wymiar i dolegliwość w sposób istotny nie odbiega od ustalonych okoliczności sprawy, rzutujących na kwestie wymiaru kary, orzeczona została kara w sposób właściwy z uwzględnieniem dyrektyw sądowego jej wymiaru wskazanych w art. 53 kk. Przy ocenie kary przez pryzmat zarzutu jej rażącej niewspółmierności nie można nie uwzględniać faktu, iż wobec osoby dotychczas niekaranej orzeczona została kara pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania w wymiarze, który uniemożliwia jej wykonywanie poza zakładem karnym. Skarżący nie zauważa podzielenia rodziny, co znajduje odzwierciedlenie w ich postawach procesowych i także w treści składanych zeznań. Zakończenie konfliktu, jaki został wywołany w związku z postępowaniem (niewątpliwie związany z zachowaniami oskarżonego) nastąpi nie z chwilą wydania wyroku, a dopiero z po wykonaniu orzeczonych wobec oskarżonego sankcji. Nie można natomiast zaakceptować twierdzeń Skarżącego odnoszących się do postawy oskarżonego z przywołaniem nieprzyznania się do winy i konsekwentnego negowania zaistnienia całego zdarzenia, który wprawdzie wskazuje, że fakt nieprzyznania się do winy nie może stanowić okoliczności obciążającej, to jednak postawa (nie wymienia innych okoliczności niż właśnie postawa zajęta w procesie i uzewnętrzniona w wyjaśnieniach) ma nie czynić zasadnym wymierzenia kary w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Takie wnioski są sprzeczne z zasadą nemo se ipsum accusare tenetur i prawem do obrony. Wszak oskarżony w procesie karnym nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności (art. 74 § 1 kpk). W ramach przysługującego mu prawa do obrony może on odmówić (bez podania powodów) odpowiedzi na poszczególne pytania oraz odmówić składania wyjaśnień (art. 175 § 1 kpk) i sam fakt skorzystania z tego uprawnienia nie może dla niego powodować żadnych negatywnych następstw. Nie można wybranej w ramach korzystania z prawa do obrony postawy procesowej traktować, jak chciałby Skarżący, jako okoliczność mającą wpływ na zakres stosowanej wobec oskarżonego sankcji (przemawiającą przeciwko wymierzeniu kary w dolnej granicy ustawowego zagrożenia). Dopuszczalne jest jednak, gdy oskarżony zdecyduje się na składanie wyjaśnień (co również jest jego prawem), poddanie ich ocenie, jak każdy inny dowód. Uznanie ich niewiarygodności nie oznacza, że na oskarżonego przerzucony został, z naruszeniem art. 74 § 1 kpk, ciężar dowodzenia jego niewinności. W tych kategoriach jedynie postawa procesowa oskarżonego może rodzić procesowe konsekwencje, jak w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy odrzucił wyjaśnienia oskarżonego jako niewiarygodne, jednak jest to jedyna dopuszczalna konsekwencja oceny negowania przez oskarżonego popełnienia zarzucanych mu czynów i wskazywania na przyczyny obciążania go przez córkę J. Ś. (2), odmówieniem dalszego spłacania jego zadłużenia (co znalazło wyraz w odrzuceniu jako niewiarygodnych wyjaśnień oskarżonego, jak również wspierających oskarżenie zeznań świadków).

Wskazywanie zaś, by zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego miało nie spełnić swoich celów zapobiegawczych i wychowawczych, a także potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, z tych samych względów nie jest zasadne.

Zarzut oskarżyciela publicznego

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu przez Sąd, że orzeczenie na rzecz pokrzywdzonej S. Ś. (1) na podstawie art. 46 § 1 kk środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, w świetle postawy przedstawiciela ustawowego małoletniej pokrzywdzonej który nie wstąpił do prowadzonego postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego oraz unika jakiegokolwiek kontaktu z oskarżonym, nie znajduje uzasadnienia, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że na skutek przypisanych oskarżonemu przestępstw małoletnia pokrzywdzona S. Ś. (1) doznała krzywdy w rozumieniu art. 46 § 1 kk w postaci cierpień psychicznych, a co za tym idzie, orzeczenie na jej rzecz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest w pełni uzasadnione.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Podniesiony w apelacji oskarżyciela publicznego zarzut jest słuszny. Jak wprost wynika z brzmienia art. 46 § 1 kk, w razie skazania, sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W realiach niniejszej sprawy nie jest kwestionowany brak złożenia w toku postępowania (przed zamknięciem przewodu sądowego) wniosku o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, tak przez pokrzywdzoną (jej przedstawicieli ustawowych), jak i prokuratora. Jednak brak wniosku złożonego przed upływem terminu z art. 49a kpk, nie może uzasadniać, pominięcia w ogóle orzeczenia środka kompensacyjnego przez Sąd z urzędu – zwłaszcza gdy w głosach końcowych oskarżyciel publiczny wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonej w kwocie 2.000 zł złożył. Oczywistym jest, że brzmienie art. 46 § 1 kk uprawnia do zasądzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia nie tylko na wniosek pokrzywdzonego, lecz także z urzędu, w razie skazania sprawcy za każde przestępstwo, którego skutkiem była szkoda lub krzywda (wyrok SN z dnia 14 grudnia 2022 r., V KK 219/22). Skoro w realiach przedmiotowej sprawy oskarżony został uznany za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów na szkodę małoletniej S. Ś. (1), a krzywda została jej tymi przypisanymi oskarżonemu czynami wyrządzona, to brak spowodowany postawą przedstawiciela ustawowego pokrzywdzonej nie może uzasadniać zaniechania orzeczenia środka kompensacyjnego, jednak zawnioskowanego przez oskarżyciela publicznego (skoro Sąd dostrzegał zaniechania w reprezentacji małoletniej pokrzywdzonej miał prawne środki ku temu, by tą reprezentację małoletniej zapewnić). Małoletnia doznająca krzywdy z powodu zachowań osoby dorosłej, dla niej bliskiej, którą sąd skazuje, uzasadniając stopień społecznej szkodliwości m.in. skutkiem w postaci urazu psychicznego, jakiego doznała S. Ś. (1) nie usprawiedliwia odstąpienia od mającego materialne podstawy rozstrzygnięcia i tłumaczenia tego zaniechania względami proceduralnymi. Sąd Rejonowy brak takiego zadośćuczynienia uzasadnia bowiem postawą przedstawiciela ustawowego małoletniej, który nie wstąpił do prowadzonego postępowania. Nie można zatem mówić o niezasadności środka kompensacyjnego wnioskowanego (niestety z opóźnieniem, bo także bez zachowania terminu z art. 49a kpk, mimo udziału w rozprawach i doskonałej wiedzy o zaniechaniach ze strony rodziców małoletniej pokrzywdzonej, ale także doskonale znając sytuację, w jakiej znalazła się małoletnia, jak również i jej rodzice) przez oskarżyciela publicznego. Dodatkowym argumentem za odstąpieniem od zasądzenia zadośćuczynienia nie może być również przywołane przez Sąd unikanie przez strony obecnie jakiegokolwiek kontaktu, zwłaszcza wobec zastosowania jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego wobec oskarżonego J. Ś. (1) postanowieniem prokuratora z dnia 17 kwietnia 2023 r. dozoru połączonego z zakazem zbliżania się na odległość mniejszą niż 50 metrów do pokrzywdzonej S. Ś. (1) oraz połączonego z zakazem kontaktowania się z nią wszelkimi możliwymi sposobami (k. 77-78). Natomiast przez tą trudną sytuację rodzinną i emocjonalną (widoczny w toku procesu podział rodziny, duże emocje uzewnętrzniane podczas zeznań) małoletnia pokrzywdzona nie może zostać pozbawiana słusznego i koniecznego zadośćuczynienia – z powodu postawy dorosłych przedstawicieli ustawowych i nie wiedzieć dlaczego ignorujących tą sytuację dziecka w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem, organów procesowych: i prokuratora, ale i sądu, nie zapewniając jej właściwej reprezentacji. Nie było racjonalnych powodów, dla których wnioskowane przez oskarżyciela publicznego zadośćuczynienie nie mogło być orzeczone. Skoro dopuszczono do sytuacji procesowej, w której małoletnia pokrzywdzona nie była reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego (matka dziecka większość czasu przebywała poza granicami, a ojciec dziecka – działał w dużym konflikcie emocjonalnym). J. Ś. (2) zawiadomił bowiem organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę jego małoletniej córki, nie skorzystał z prawa odmowy zeznań, to jednak pozostawał synem oskarżonego J. Ś. (1), który przed odpowiedzialnością zasłaniał się konfliktem finansowym z synem. Zgłoszenie wniosku o zadośćuczynienie dla małoletniej mogło być odbierane jako „sposób na uzyskanie środków finansowych ojca”, stawiało zatem ojca małoletniej pokrzywdzonej w trudnej sytuacji decyzyjnej. W. małoletnia sama takiego wniosku skutecznie wnieść nie mogła. W tych okolicznościach, przy braku aktywności ze strony prokuratora, doszło do ponownego, tym razem procesowego „skrzywdzenia” S. Ś. (1), z zaniechań podmiotów, które mogły złożyć wniosek o zasądzenie na rzecz dziecka zadośćuczynienia, Sąd Rejonowy wyciągnął negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonej. Stąd też zarzut apelacji należało uznać za zasługujący na uwzględnienie.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:



wymierzenie oskarżonemu kary 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,



orzeczenie wobec oskarżonego na podstawie art. 46 § 1 kk zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonej S. Ś. (1) w kwocie 2 000 zł,

o pozostawienie w mocy zaskarżonego orzeczenia w pozostałym zakresie

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niezasadności zarzutu apelacji rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary 2 lat pozbawienia wolności z przyczyn naprowadzonych powyżej nie był zasadny wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie kary 4 lat pozbawienia wolności. Postulowane wnioski nie wskazują, by Sąd Rejonowy wymierzając karę 2 lat pozbawienia wolności, przy przyjęciu pozostałych warunków skazania, w realiach niniejszej sprawy i uwzględniając właściwości i warunki osobiste oskarżonego, wymierzył karę w sposób rzucający się w oczy nazbyt łagodną.

Natomiast z przyczyn wskazanych powyżej, przy zasadności zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych na uwzględnienie zasługiwał wniosek prokuratora o orzeczenie wobec oskarżonego na podstawie art. 46 § 1 kk zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonej S. Ś. (1) w kwocie 2.000 zł. Wprawdzie lege artis winno następować orzeczenie tylu obowiązków zadośćuczynienia, ile czynów przypisano oskarżonemu, to jednak skoro zachodziłą tożsamość pokrzywdzonego i podobieństwo poszczególnych występków stanowiących ciąg przestępstw, akceptowalne jest orzeczenie jednego zadośćuczynienia w kwocie wnioskowanej przez oskarżyciela publicznego. W przypadku orzekania na niekorzyść oskarżonego Sąd odwoławczy związany jest kierunkiem i granicami apelacji.

Zarzut obrońcy oskarżonego

mającej wpływ na treść orzeczenia obrazy przepisów postępowania, a mianowicie:

art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez: dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegającej na uznaniu na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż oskarżonemu można przypisać sprawstwo zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów - na co zdaniem Sądu I instancji mają wskazywać w szczególności opinia psychologiczna biegłej dotycząca małoletniej pokrzywdzonej oraz opinia seksuologiczna biegłych sądowych dotycząca oskarżonego J. Ś. (1) - zalegające w aktach sprawy, zeznania pokrzywdzonej - małoletniej S. Ś. (1) oraz świadków: N. J., J. Ś. (2), S. Ś. (2) oraz B. D. podczas gdy:



z opinii psychologicznej biegłej dotyczącej pokrzywdzonej S. Ś. (1) wynika, iż występują u niej zaburzenia nastroju wymagające interwencji specjalistycznej - co potwierdziły również zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, w szczególności: E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., którzy wskazali, iż pokrzywdzona jest dzieckiem trudnym, podatnym na wpływy innych osób, w szczególności ojca - J. Ś. (2) - stąd też zeznania złożone przez pokrzywdzoną powinny być oceniane z dużą dozą ostrożności;



zeznania świadków w osobach E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś. wskazują wprost, iż oskarżony J. Ś. (1) nigdy nie prezentował zachowań podobnych do opisanych w zarzutach stawianych oskarżonemu w akcie oskarżenia, ponadto świadkowie ci wskazali na podłoże konfliktu, który wystąpił pomiędzy ojcem małoletniej pokrzywdzonej S. J. Ś., a oskarżonym J. Ś. (1), tj. podłożem finansowym - polegającym na zaprzestaniu udzielania finansowego wsparcia przez oskarżonego J. Ś. (1) dla jego syna J. Ś. (2), tj. ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1) - co skutkowało taką a nie inną postawą w niniejszym postępowaniu wobec oskarżonego J. Ś. (1);



Sąd I instancji niesłusznie przyznał pełną wiarygodność zeznaniom świadków w osobach: N. J., J. Ś. (2), S. Ś. (2) oraz B. D. w sytuacji gdy, osoby te nie były bezpośrednimi świadkami zdarzeń opisywanych przez pokrzywdzoną S. Ś. (1), osoby te przekazywały jedynie wersję zdarzeń przedstawioną im przez pokrzywdzoną, która jest sprzeczna z wersją zdarzeń podawaną przez oskarżonego oraz świadków w osobach: E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., którym z kolei Sąd I instancji niesłusznie odmówił wiarygodności, pomimo, iż ich zeznania wzajemnie się uzupełniały, były szczere i spójne ze sobą - w szczególności w zakresie tego, iż oskarżony J. Ś. (1) nigdy nie prezentował zachowań podobnych do opisanych w zarzutach stawianych oskarżonemu w akcie oskarżenia, ponadto świadkowie ci wskazali na podłoże konfliktu, który wystąpił pomiędzy ojcem małoletniej pokrzywdzonej S. J. Ś. oniowskim, a oskarżonym J. Ś. (1), tj. podłożem finansowym - polegającym na zaprzestaniu udzielania finansowego wsparcia przez oskarżonego J. Ś. (1) dla jego syna J. Ś. (2), tj. ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1) - co skutkowało taką a nie inną postawą w niniejszym postępowaniu wobec oskarżonego J. Ś. (1);



jednokrotne zachowanie oskarżonego J. Ś. (1), które potwierdził sam oskarżony - polegające na dotknięciu piersi pokrzywdzonej S. Ś. (1) nie było nacechowane kontekstem seksualnym, oskarżony nie chciał wyrządzić pokrzywdzonej żadnej krzywdy, nie miał takiego zamiaru, oskarżony w momencie, gdy wykonał ten gest nie miał świadomości, iż robi coś złego - miało to jedynie formę „głupiego” jak sam oskarżony wskazał - żartu ;



podkreślenia wymaga również okres czasu jaki upłynął od rzekomych zachowań oskarżonego jakich miał się dopuście wobec pokrzywdzonej S. Ś. (1) do czasu złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa (ok. 3 lata), a data złożenia zawiadomienia jest zbieżna z okresem, w którym oskarżony zaprzestał współfinansowania swojego syna J. Ś. (3) - ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1), co wynika z zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków w osobach E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., a także wyjaśnień samego oskarżonego złożonych w trakcie trwania postępowania przygotowawczego;



z opinii psychiatryczno - psychologiczno - seksuologicznej biegłych sądowych, która zalega w aktach sprawy, a dotyczącej osoby oskarżonego J. Ś. (1) wynika, iż u oskarżonego występują tendencje do pozytywnej autoprezentacji a także dysymulacji - co ma determinować niska wiarygodność uzyskanych wyników, co z kolei skutkować miało potraktowaniem tych wyników z dużą ostrożnością, jednakże nie stanęło to na przeszkodzie wyciągnięciem wobec oskarżonego błędnych kategorycznych wniosków w zakresie stwierdzenia u niego zaburzeń preferencji seksualnych, tj. hebefilii (postać pedofilii) - jednocześnie opierając te wnioski na stwierdzeniu, iż z psychologicznego punktu widzeniu istnieje prawdopodobieństwo, że opiniowany doświadczając frustracji potrzeb seksualnych mógł zwrócić się ku obiektom seksualnym, które były dla niego bardziej dostępne - w ostatnich latach miał problemy z uzyskaniem wzwodu - na uwagę zwracają tu zatem określenia takie jak: „istnieje prawdopodobieństwo", czy „mógł się zwrócić" - co czyni końcowe wnioski opinii obarczonymi dużym ryzykiem błędu, tym bardziej po tak krótkim badania oskarżonego jakie miało miejsce przed sporządzeniem i wydaniem opinii pisemnej w niniejszej sprawie;

art. 5 § 2 k.p.k. poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego polegających na tym, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie pozwala na przypisanie ponad wszelką wątpliwość sprawstwa oskarżonego J. Ś. (1) w zakresie zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, bowiem:



z opinii psychologicznej biegłej dotyczącej pokrzywdzonej S. Ś. (1) wynika, iż występują u niej zaburzenia nastroju wymagające interwencji specjalistycznej - co potwierdziły również zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, w szczególności: E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., którzy wskazali, iż pokrzywdzona jest dzieckiem trudnym, podatnym na wpływy innych osób, w szczególności ojca - J. Ś. (2) - stąd też zeznania złożone przez pokrzywdzoną powinny być oceniane z dużą dozą ostrożności;



zeznania świadków w osobach E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś. wskazują wprost, iż oskarżony J. Ś. (1) nigdy nie prezentował zachowań podobnych do opisanych w zarzutach stawianych oskarżonemu w akcie oskarżenia, ponadto świadkowie ci wskazali na podłoże konfliktu, który wystąpił pomiędzy ojcem małoletniej pokrzywdzonej S. J. Ś., a oskarżonym J. Ś. (1), tj. podłożem finansowym - polegającym na zaprzestaniu udzielania finansowego wsparcia przez oskarżonego J. Ś. (1) dla jego syna J. Ś. (2), tj. ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1) - co skutkowało taką a nie inną postawą w niniejszym postępowaniu wobec oskarżonego J. Ś. (1);



Sąd I instancji niesłusznie przyznał pełną wiarygodność zeznaniom świadków w osobach: N. J., J. Ś. (2), S. Ś. (2) oraz B. D. w sytuacji gdy, osoby te nie były bezpośrednimi świadkami zdarzeń opisywanych przez pokrzywdzoną S. Ś. (1), osoby te przekazywały jedynie wersję zdarzeń przedstawioną im przez pokrzywdzoną, która jest sprzeczna z wersją zdarzeń podawaną przez oskarżonego oraz świadków w osobach: E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., którym z kolei Sąd I instancji niesłusznie /odmówił wiarygodności, pomimo, iż ich zeznania wzajemnie się uzupełniały, były szczere i spójne ze sobą - w szczególności w zakresie tego, iż oskarżony J. Ś. (1) nigdy nie prezentował zachowań podobnych do opisanych w zarzutach stawianych oskarżonemu w akcie oskarżenia, ponadto świadkowie ci wskazali na podłoże konfliktu, który wystąpił pomiędzy ojcem małoletniej pokrzywdzonej S. J. Ś., a oskarżonym J. Ś. (1), tj. podłożem finansowym - polegającym na zaprzestaniu udzielania finansowego wsparcia przez oskarżonego J. Ś. (1) dla jego syna J. Ś. (2), tj. ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1) - co skutkowało taką a nie inną postawą w niniejszym postępowaniu wobec oskarżonego J. Ś. (1);



jednokrotne zachowanie oskarżonego J. Ś. (1), które potwierdził sam oskarżony - polegające na dotknięciu piersi pokrzywdzonej S. Ś. (1) nie było nacechowane kontekstem seksualnym, oskarżony nie chciał wyrządzić pokrzywdzonej żadnej krzywdy, nie miał takiego zamiaru, oskarżony w momencie, gdy wykonał ten gest nie miał świadomości, iż robi coś złego - miało to jedynie formę „głupiego” jak sam oskarżony wskazał - żartu;



podkreślenia wymaga również okres czasu Jaki upłynął od rzekomych zachowań oskarżonego Jakich miał się dopuścić wobec pokrzywdzonej S. Ś. (1) do czasu złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa (ok. 3 lata], a data złożenia zawiadomienia Jest zbieżna z okresem, w którym oskarżony zaprzestał współfinansowania swojego syna J. Ś. (2) - ojca pokrzywdzonej S. Ś. (1), co wynika z zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków w osobach E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś., a także wyjaśnień samego oskarżonego złożonych w trakcie trwania postępowania przygotowawczego;



z opinii psychiatryczna - psychologiczno - seksuologicznej biegłych sądowych, która zalega w aktach sprawy, a dotyczącej osoby oskarżonego J. Ś. (1) wynika, iż u oskarżonego występują tendencje do pozytywnej autoprezentacji a także dysymulacji - co ma determinować niską wiarygodność uzyskanych wyników, co z kolei skutkować miało potraktowaniem tych wyników z dużą ostrożnością, jednakże nie stanęło to na przeszkodzie wyciągnięciem wobec oskarżonego błędnych kategorycznych wniosków w zakresie stwierdzenia u niego zaburzeń preferencji seksualnych, tj. hebefilii (postać pedofilii) - jednocześnie opierając te wnioski na stwierdzeniu, iż z psychologicznego punktu widzenia istnieje prawdopodobieństwo, że opiniowany doświadczając frustracji potrzeb seksualnych mógł zwrócić się ku obiektom seksualnym, które były dla niego bardziej dostępne - w ostatnich latach miał problemy z uzyskaniem wzwodu - na uwagę zwracają tu zatem określenia takie jak: „istnieje prawdopodobieństwo”, czy „mógł się zwrócić” - co czyni końcowe wnioski opinii obarczonymi dużym ryzykiem błędu, tym bardziej po tak krótkim badania oskarżonego jakie miało miejsce przed sporządzeniem i wydaniem opinii pisemnej w niniejszej sprawie;

art. 170 § 1 pkt 5 kpk poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego złożonego przez obrońcę oskarżonego w postaci dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii uzupełniającej biegłego sądowego z zakresu neurologii na okoliczności wskazane przez obrońcę we wniosku dowodowym z dnia 27,09.2024 r. – k. 258 - poprzez niesłuszne uznanie, iż wniosek ten w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zmierzał do przedłużenia postępowania dowodowego - podczas gdy wniosek ten zmierzał do ustalenia rzeczywistego stanu zdrowia oskarżonego, w szczególności możliwości wykazania ewentualnych podstaw Jego preferencji seksualnych, czy też ewentualnych zaburzeń tych preferencji - o ile takowe zaburzenia oskarżony prezentuje je;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, iż apelujący w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne sądu, do których miało dojść wskutek naruszenia przepisów przywoływanych w apelacji przepisów ustawy procesowej. Rozważając tak wyartykułowany zarzut, zauważyć należy, iż rolą sądu odwoławczego nie jest dokonanie ponownej oceny dowodów ujawnionych w toku przewodu sądowego, ale skontrolowanie czy sąd orzekający dokonał tej oceny w granicach określonych przez art. 7 kpk, to jest czy nie była ona dokonana wbrew wskazaniom wiedzy i nie kłóciła się z zasadami doświadczenia życiowego oraz czy ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o tak ocenione dowody nie wykazują błędów natury faktycznej lub logicznej, a nadto czy przy wyrokowaniu nie pominięto żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i okoliczności. Tak więc sąd meriti może jedne dowody uznać za wiarygodne a innym odmówić tego przymiotu i to jego przekonanie będzie pozostawało pod ochroną art. 7 kpk, wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) oraz rozważeniem wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk), nadto jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wiedzy oraz doświadczenia życiowego, uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. Rozstrzygnięcie i ustalenia faktyczne, jak i uzasadnienie Sądu Rejonowego czynią zadość tym wszystkim wymaganiom i dlatego też pozostają pod ochroną przepisu art. 7 kpk. Wbrew zarzutom Skarżącego Sąd I instancji dokonał oceny wszystkich istotnych dowodów, uzasadniając w sposób logiczny i przekonujący swoje stanowisko. W motywach zaskarżonego wyroku wskazał, jakie fakty uznał za ustalone jako odpowiadające rzeczywistemu przebiegowi wydarzeń, znajdującemu podstawę dowodową, wskazał na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Ocena materiału dowodowego została dokonana z uwzględnieniem reguł określonych w art. 4 kpk, art. 5 kpk, art. 7 kpk i art. 2 § 2 kpk oraz art. 410 kpk. Nie narusza granic swobodnej oceny dowodów oraz jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i nie zawiera błędów natury faktycznej lub logicznej, wobec czego Sąd Okręgowy w pełni ją podzielił. W szczególności odnosząc się do poszczególnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania podnieść należy:

W procedowaniu Sądu Rejonowego nie sposób dopatrzeć się naruszenia zasad określonych w art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk. Zarzut naruszenia art. 7 kpk wymaga wykazania wad w sposobie dokonania oceny konkretnych dowodów, tymczasem Skarżący wskazuje jedynie wynik oceny, domagając się podzielenia oceny dokonanej przez siebie. Wbrew twierdzeniom Skarżącego Sąd Rejonowy szczegółowo odniósł się do całości materiału dowodowego. Skarżący poza przywołaniem tych przepisów nie wykazuje żadnych okoliczności popierających w przekonujący sposób jego stanowisko. Wydaje się w tej sytuacji, że zastrzeżenia co do dowolności ocen jest tylko wynikiem wydania orzeczenia niezgodnego z oczekiwaniem Skarżącego. Sąd Rejonowy dokonał bowiem oceny całokształtu przeprowadzonych dowodów, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, zgodnie z wymaganiami wskazanymi w art. 7 kpk, zgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu, wyjaśnił przyczyny, dla których przyznał atrybut wiarygodności przesłuchanym świadkom, a zwłaszcza kwestionowanych w apelacji uznał za wiarygodne zeznania świadka S. Ś. (1), J. Ś. (2), S. Ś. (2), B. D. i N. J.. Z taką samą dokładnością Sąd Rejonowy odniósł się do wyjaśnień oskarżonego J. Ś. (1) i zeznań wspierających go świadków. Wskazał okoliczności, z powodu których odmówił wiary i w części wyjaśnieniom oskarżonego i zeznań świadków M. B., J. Ś., E. P., S. K., D. D., M. Ś., M. D. i B. Ś.. Z taką oceną Sąd Odwoławczy się zgadza. Nie można bowiem pominąć zasady bezpośredniości i jej wpływu na ocenę poszczególnych dowodów i budowanie przekonania Sądu o wiarygodności wypowiedzi danej osoby, gdy ocenia jej treść w powiązaniu ze sposobem relacjonowania zdarzeń, udzielania odpowiedzi na pytania, reakcją na pytania, w ogóle zachowaniem podczas składania zeznań. Tych wartości i jakości bezpośredniego przesłuchania osobowych źródeł dowodowych i wpływu na wnioskowanie o ich wiarygodności oraz czynieniu podstawą faktyczną i dowodową wydawanego orzeczenia, nie można pomijać i bagatelizować. Dla zasadności tak stawianego zarzutu nie wystarczy zaprezentowanie przez Skarżącego własnych wątpliwości co do zgromadzonego materiału dowodowego i wymowy poszczególnych dowodów. Ocena materiału dowodowego poczyniona przez Sąd I instancji, jest oceną kompletną i wszechstronną pozostaje w zgodzie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz nie zawiera błędów logicznych i faktycznych, a zatem nie przekracza granic oceny swobodnej zakreślonych w art. 7 kpk. Oparcie przez sąd ustaleń faktycznych na określonej i wyraźnie wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku grupie dowodów i jednoczesne nieuznanie dowodów przeciwnych, nie stanowi uchybienia, które mogłoby powodować zmianę lub uchylenie wyroku, w sytuacji gdy Sąd Rejonowy wskazał, jakimi w tej kwestii kierował się względami (wyrok SA w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2021 r., II AKa 137/21). Zarzut błędu dowolności jest tylko wtedy słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Kontrola instancyjna oceny dowodów nie obejmuje sfery przekonania sędziowskiego, jaka wiąże się z bezpośredniością przesłuchania, sprowadza się natomiast do sprawdzenia, czy ocena ta nie wykazuje błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu, pominięcia pewnych dowodów) lub logicznej (błędności rozumowania i wnioskowania) albo czy nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy (wyrok SA w Białymstoku z dnia 26 marca 2021 r., II AKa 3/21). Skarżący ogranicza się w zasadzie do zakwestionowania tych ocen, przedstawiając w to miejsce własne, subiektywne poglądy i nie przytaczając na ich poparcie przekonujących i skutecznych argumentów. W takiej sytuacji kontrola instancyjna uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżony wyrok znajduje, zgodnie z regułą z art. 410 kpk, pełne oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu okoliczności i dowodów ujawnionych w sprawie i że w związku z tym (wbrew twierdzeniom skarżącego), nie ma podstaw do dyskwalifikacji tegoż rozstrzygnięcia. W szczególności całkowicie chybione są zastrzeżenia skarżącego dotyczące trafności sądowej oceny zeznań świadków J. Ś. (2) i B. D., wspieranych zeznaniami S. Ś. (2) i N. J., w kwestii dotyczącej prawdziwości zeznań S. Ś. (1) ujawniającej najpierw babci (S. Ś. (2)) krzywdzące ją zachowania oskarżonego, które w powiązaniu z odtworzeniem zachowań pokrzywdzonej z perspektywy czasu pozwalają na przyznanie jej wypowiedziom atrybutu wiarygodności, którą to ocenę wzmacnia treść opinii psychologicznej wskazującej, że małoletnia zachowała zdolność postrzegania, zapamiętywania faktów i zdarzeń, nie wykazuje skłonności do patologicznego kłamstwa i innych nieświadomych mechanizmów fałszowania rzeczywistości. Biegła nie stwierdziła wpływu innych osób na treść zeznań małoletniej. S. Ś. (2) przyznała, że wnuczka nie chciała już u nich mieszkać. J. Ś. (2) potwierdził, że córka chciała wrócić do domu i z nim zamieszkać. Było to bezpośrednio po zdarzeniach objętych aktem oskarżenia. Babcia została przez wnuczkę poinformowana o zachowaniach dziadka wobec niej (nagranie na telefonie monologu, w którym wnuczka opisywała poczucie krzywdy oraz zapisy w pamiętniku – według oświadczeń świadków nie zachowane), tą wiedzą podzieliła się tylko z córką B. D.. Ojciec S. Ś. (1) nie żądał od córki wskazywania powodów woli powrotu do domu. W 2023 r., jedynie przypadek sprawił, że J. Ś. (2), nie wiedząc już jak ma rozmawiać z córką, zadzwonił do siostry B. D. z prośbą o pomoc i radę. To wywołało dalsze zdarzenia i rozmowę z S. i wyjawienie, że poza babcią również B. D. zna „sekret” niechęci wnuczki do dziadka. Gdy J. Ś. (2) został wtajemniczony podjął decyzję o złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa popełnionego przez jego ojca na szkodę córki. Ta chronologia zdarzeń, znajdująca pełne odzwierciedlenie w zeznaniach małoletniej i jej ojca, ale także w zeznaniach N. J. (S. zadzwoniła do matki, gdy miała zeznawać), przede wszystkim jednak w spójnych z nimi zeznaniami B. D. i S. Ś. (2), stoi w sprzeczności z lansowanymi przez oskarżonego i wspierających go świadków twierdzeniami, że przyczyną obciążenia J. Ś. (1) były pretensje ze strony J. Ś. (2) o odmowę dalszej pomocy finansowej. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena nie jest, wbrew twierdzeniom Skarżącego, ani nieobiektywna, ani też wybiórcza. Sąd I instancji przekonująco i szczegółowo omówił w kontekście całokształtu materiału dowodowego w ramach pisemnych motywów wyroku wszystkie dowody. Skarżący zdaje się nie dostrzegać tego, że zeznania S. Ś. (1) nie są dowodem odosobnionym w kontekście pozostałych dowodów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych wyroku, a tym bardziej nie są one, jedyną podstawą tych ustaleń. W zestawionych wypowiedziach nie ma sprzeczności, która wykluczałaby prawdziwość którejkolwiek z nich. Nie stanowi zbagatelizowania i zinterpretowania z niekorzyścią dla oskarżonego oparcie ustaleń faktycznych i czynionych ocen dowodów po odrzuceniu jako niewiarygodnych wyjaśnień oskarżonego. Nadto udowodnienie jakiegoś faktu nie musi zawsze oznaczać, że dane ustalenie zawsze winno wynikać bezpośrednio z konkretnych dowodów. Może ono wypływać także z nieodpartej logiki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli stanowi ona oczywistą przesłankę, na podstawie której doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, iż dana okoliczność faktycznie istotnie wystąpiła (wyrok SN z dnia 11 stycznia 2021 r., V KK 342/20). Tak jest w realiach niniejszej sprawy. Chronologia zdarzeń znajdujących odzwierciedlenie w zapisach notatek (wskazanie godzin) i w wykonanych czynnościach w zestawieniu następnie z treścią wypowiedzi poszczególnych przesłuchanych osób pozwala z pełną stanowczością odrzucić zarzuty Skarżącego, w zakresie w jakim zarzuca Sądowi Rejonowemu dowolność dokonanych ocen.

W niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia zasady „ in dubio pro reo” (art. 5 § 2 kpk). Istotą nakazu interpretowania wątpliwości na korzyść oskarżonego jest zaistnienie dwóch warunków, tj. po pierwsze musi powstać wątpliwość mająca charakter nieusuwalny i po drugie - wątpliwość tego rodzaju musi powstać u organu procesowego (postanowienie SN z dnia 5 lipca 2006 r., VKK 72/06). Nie można natomiast zasadnie stawiać zarzutu, według którego naruszenie art. 5 § 2 kpk miałoby nastąpić przez odrzucenie wersji oskarżonego J. Ś. (1) i wspierających go świadków, a uznanie za wiarygodną wersji przedstawionej przez świadków: S. Ś. (1), J. Ś. (2), S. Ś. (2), B. D. i N. J.. Zdaniem Skarżącego Sąd Rejonowy zbagatelizował różnice w wyjaśnieniach oskarżonego i zeznaniach świadków, dokonując tym samym oceny dowodów zebranych w sprawie w sposób wybiórczy i nieobiektywny, zinterpretował różnice z niekorzyścią dla oskarżonego co do zdarzeń rodzących jego odpowiedzialność. Tymczasem Sąd Rejonowy odniósł się do każdego z osobowych źródeł dowodowych i wskazał, w jakim zakresie i z jakiej przyczyny, przyznaje im atrybut wiarygodności, jak również ocenił przydatność danego środka dowodowego dla czynionych ustaleń faktycznych. Należy także podkreślić, że Sąd dokonywał oceny wiarygodności i przydatności dowodów dla czynionych ustaleń faktycznych we wzajemnym powiązaniu i bez względu na to, czy i na czyją rzecz przemawiały. Nie można w realiach niniejszej sprawy mówić o niezasadnej odmowie obdarzenia walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonego. Ocena dowodów Sądu Rejonowego zaprezentowania w pisemnych motywach wyroku w pełni korzysta z ochrony przewidzianej w art. 7 kpk, ponieważ została dokonana w oparciu o reguły w nim wskazane. Stanowisko w tym zakresie przedstawione w apelacji obrońcy oskarżonego jest wynikiem subiektywnej oceny dowodów podporządkowanej wyłącznie popieraniu sytuacji procesowej oskarżonego, a cel ten, aczkolwiek w pełni zrozumiały, nie może być osiągnięty poprzez taką jednostronną interpretację treści dowodów, która uchybia wskazaniom art. 7 kpk a w tej kategorii należy ocenić twierdzenia Skarżącego. Dla oceny czy został naruszony nakaz „ in dubio pro reo” nie są bowiem miarodajne wątpliwości strony procesowej, a jedynie to, czy sąd orzekający wątpliwości takie powziął i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, albo to, czy w świetle konkretnej sytuacji, wątpliwości takie powinien powziąć. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca. Reasumując stwierdzić należy, że również Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do twierdzenia o naruszeniu wskazań art. 5 kpk. Nie można bowiem podnosić takich zarzutów wskazując na wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych lub sposobu interpretacji. Całkowicie chybione jest interpretowanie art. 5 § 2 kpk jako powinności czynienia ustaleń na podstawie dowodów najbardziej korzystnych dla oskarżonego. Analiza uzasadnienia apelacji wskazuje, iż podnosząc zarzut obrazy art. 5 kpk skarżący w istocie kwestionuje poczynione przez Sąd ustalenia odnośnie sprawstwa oskarżonego poczynione na podstawie dowodów, których ocenę wiarygodności również kwestionuje Skarżący. Te jednak zastrzeżenia mogą być rozstrzygane jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez Sąd I instancji w granicach sędziowskiej swobody ocen, wynikającej z treści art. 7 kpk, nie zaś w kontekście naruszenia zasad in dubio pro reo i domniemania niewinności. Tłumaczenie bowiem wątpliwości na korzyść oskarżonego nie oznacza powinności wybierania wersji dla niego korzystniejszej. Najpierw bowiem wybiera się wersję wynikającą z racjonalnej analizy dowodów, to jest tę, która wynika z decyzji o ich wiarygodności (wyrok SA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2003 r., II AKa 360/02). Jeżeli poczynione ustalenia faktyczne uzależnione są od obdarzenia wiarą tej, czy innej grupy dowodów, nie wchodzi w rachubę naruszenie reguły in dubio pro reo (wyrok SA w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2021 r., II AKa 186/21; postanowienia SN: z dnia 27 października 2021 r., IV KK 466/21; z dnia 15 listopada 2021 r., V KK 528/21). Do dyrektywy zawartej w art. 5 § 2 kpk można skutecznie odwoływać się jedynie w przypadku, gdy istniejące w sprawie wątpliwości nie dają się usunąć w drodze czynności dowodowych. Nie ma ona zastosowania tam, gdzie występuje zwykłe przeciwstawienie jednych dowodów - innym i pozostaje do przeprowadzenia racjonalna analiza wiarygodności poszczególnych grup dowodów (wyrok SA w Lublinie z dnia 19 października 2021 r., II AKa 81/21). W przypadkach, w których skarżący kwestionuje ocenę poszczególnych dowodów, nie może być mowy o naruszeniu art. 5 § 2 kpk. Zarzuty, podnoszone przez Skarżącego, obrazy art. 7 kpk i art. 5 § 2 kpk mają bowiem charakter rozłączny (postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., V KK 5/21). Naruszenie reguły in dubio pro reo możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy po przeprowadzonym prawidłowo postępowaniu dowodowym i odpowiadającej standardom wynikającym z art. 7 kpk ocenie materiału dowodowego, nadal istnieją niedające się usunąć wątpliwości, które sąd rozstrzyga niezgodnie z kierunkiem określonym w przepisie art. 5 § 2 kpk. Takich wątpliwości nie miał Sąd Rejonowy, który w sposób stanowczy ustalił stan faktyczny, wskazując w sposób przekonujący podstawy dowodowe wyciąganych wniosków z oceny przeprowadzonych dowodów.

Sąd Rejonowy oddalając wniosek dowodowy o przeprowadzenia dowodu z opinii uzupełniającej biegłego sądowego z zakresu neurologii nie naruszył art. 170 § 1 pkt 5 kpk. Wniosek ten wobec treści wypowiedzi biegłych opiniujących odnośnie do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, nie tylko zmierzał do przedłużenia postępowania, ale nie było żadnych racjonalnych powodów do jego przeprowadzenia, skoro u oskarżonego, dotąd nieleczonego neurologicznie, nie stwierdzono występowania zaburzeń funkcjonowania mózgu bądź patologicznych zmian w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Opinie biegłych (pisemna, ustana i kolejna pisemna) zawierają pewne elementy wskazujące na prawdopodobieństwo, czy możliwość wystąpienia zaburzeń. Z tych wypowiedzi Skarżący wywodzi swoje wnioski o potrzebie uzyskania kolejnej opinii innego specjalisty. Jednak taki charakter wypowiedzi biegłych podyktowany jest to przede wszystkim z faktem, iż wypowiadają się przed przesądzeniem sprawstwa i zawinienia oskarżonego. Wyraźnie wskazują, o ile zostanie wykazane, że popełnił zarzucane mu czyny to związane są z zaburzeniami preferencji seksualnych. Artykuł 167 kpk nakłada na sąd obowiązek przeprowadzenia dowodów - tak z urzędu, jak i na wniosek stron - ale tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Innymi słowy – w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla prawidłowego wyrokowania. W procesie dochodzenia do prawdy obiektywnej potrzeba przeprowadzenia dowodów aktualizuje się wówczas, gdy dokonując oceny dowodów uzna, że materiał dowodowy jest niepełny i nasuwa wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i tym samym wymaga uzupełnienia (wyrok SA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., II AKa 221/20). Przez pryzmat tak rozumianych obowiązków dowodowych należy oceniać postawione Sądowi Rejonowemu zarzuty w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Stąd też zarzut nie jest zasadny.

Zarzut

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na jego treść, będący wynikiem nieprzestrzegania przez Sąd I instancji reguł swobodnej oceny dowodów w zakresie doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, a polegający na mylnym ustaleniu przez sąd I instancji, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, szczegółowo opisanych w sentencji wyroku, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przy zastosowaniu reguł swobodnej oceny dowodów, a także wobec nieudowodnienia sprawstwa oskarżonego ponad wszelką wątpliwość, a także wobec zaistnienia w niniejszej sprawie niedających się usunąć wątpliwości - należało dojść do wniosku przeciwnego, co skutkować powinno uniewinnieniem oskarżonego od zarzucanych mu czynów,

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może być uznany za trafny jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, iż rozstrzygnięcie sądu nie uwzględnia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego bądź że ocena poszczególnych dowodów jest sprzeczna z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego, czy wskazaniami wiedzy. Tymczasem podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych miał polegać na mylnym ustaleniu przez sąd I instancji, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, szczegółowo opisanych w sentencji wyroku, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przy zastosowaniu reguł swobodnej oceny dowodów, a także wobec nieudowodnienia sprawstwa oskarżonego ponad wszelką wątpliwość, a także wobec zaistnienia w niniejszej sprawie niedających się usunąć wątpliwości - należało dojść do wniosku przeciwnego, co skutkować powinno uniewinnieniem oskarżonego od zarzucanych mu czynów. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz musi zmierzać do wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego nie na innych dowodach od tych, na których oparł się sąd pierwszej instancji, a w zasadzie jedynie na wyjaśnieniach oskarżonego, nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych (wyrok SA w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2007 r., II AKa 30/07). Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może bowiem opierać się na odmiennej ocenie materiału dowodowego, na forsowaniu własnego poglądu strony na tę kwestię. Nie jest ani wystarczające, ani skuteczne jedynie teoretyczne i gołosłowne wysłowienie pewnej hipotetycznej możliwości i na tej tylko podstawie formułowanie zarzutu, że ustalenia sądu są błędne, bowiem tej ewentualności nie uwzględniają lub też nie stanowią jej bezwzględnego zaprzeczenia. Każde dowodowe twierdzenie wymaga uwiarygodnienia, poprzez wskazanie na fakty realnie istniejące i poddające się obiektywnemu poznaniu procesowemu. Bez takiego zaś wymogu zakwestionowane mogłyby zostać wszelkie dowody i ustalenia sądu, który w konsekwencji byłby wikłany w niekończące się i w wielu wypadkach całkowicie nierealne procedury badania tych hipotez i ich dowodowego weryfikowania. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać, jakich uchybień w świetle zgodności (lub niezgodności) z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania) czy sprzeczności (bądź nie) z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych podniesionego w apelacji obrońcy oskarżonego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych ma bowiem charakter wtórny w stosunku do naruszenia art. 7 kpk, stąd podniesienie zarzutu obrazy art. 7 kpk czyni zarzut błędu w ustaleniach faktycznych bezprzedmiotowym.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów,

zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kosztów obrony udzielonej w postępowaniu według norm prawem przepisanych za obie instancje.

ewentualnie

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy zależy od należytego wykonania przez sąd dwóch podstawowych obowiązków. Pierwszy z nich dotyczy postępowania dowodowego i sprowadza się do prawidłowego - zgodnego z przepisami postępowania karnego - przeprowadzenia dowodów, tak z urzędu, jak też na wniosek stron, niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy i oceny zasadności stawianego oskarżonemu zarzutu. Drugi obowiązek sprowadza się do prawidłowej oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, co oznacza, że sąd ma obowiązek badać i uwzględnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w zakresie odpowiedzialności karnej oskarżonego. Zatem podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, zaś w uzasadnieniu sąd ma obowiązek wskazać, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Na sądzie orzekającym ciąży przy tym obowiązek badania oraz uwzględniania w toku procesu okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, a korzystając z prawa swobodnej oceny dowodów, przekonanie o winie w zakresie przypisanego oskarżonemu czynu sąd powinien logicznie i przekonująco umotywować w uzasadnieniu wyroku. Z tych obowiązków Sąd Rejonowy wywiązał się w sposób prawidłowy. Bazując na ocenionym przez Sąd Rejonowy materiale dowodowym, nie znajdując powodów do uwzględnienia zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych podniesionych w apelacji, brak jest merytorycznych podstaw do postulowanej przez Skarżącego decyzji o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów. Niezasadność zarzutów i oparcie orzeczenia na kompletnym materiale dowodowym sprawia, że nie ma powodów do jego uzupełniania, w szczególności zaś do ponownej jego oceny. Dlatego też wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest niezasadny.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zmiana orzeczonego na podstawie art. 93g § 3 kk w zw. z art. 4 § 1 kk środka zabezpieczającego

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Oskarżonemu J. Ś. (1) Prokurator wniesionym aktem oskarżenia zarzucił popełnienie czynów z art. 200 § 1 kk (4 w formie dokonania i 1 w formie stadialnej usiłowania z art. 13 § 1 kk), Sąd Rejonowy przypisał sprawstwo i zawinienie zarzucanych czynów, ustalając, że zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynów. Zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 200 § 1 kk i art. 14 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk Sąd wymierzył oskarżonemu J. Ś. (1) karę 2 lat pozbawienia wolności. Tym samym spełniony został zakreślony w art. 93c pkt 3 kk warunek stosowania środka zabezpieczającego wobec sprawcy skazanego za przestępstwo określone w art. 200 § 1 kk popełnione w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych, obligujący jednocześnie, zgodnie z art. 93g § 3 kk, do orzeczenia pobytu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym wobec sprawcy skazanego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, jednakże jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że skazany popełni przestępstwo przeciwko wolności seksualnej w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych. Przywołany przepis jednoznacznie stanowi, że warunkiem orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest ustalenie, że wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia czynu zabronionego jest związane właśnie z zaburzeniami preferencji seksualnych. Skoro tak to wnioskowanie o tym wysokim prawdopodobieństwie musi w głównej mierze opierać się na wiedzy specjalistycznej biegłych psychiatrów. Wprawdzie treść opinii biegłych nie powinna być jedynym czynnikiem branym przez sąd pod uwagę przy formułowaniu prognozy kryminologicznej, niewątpliwie jednak jej rola jest w tym względzie istotna. Z opinii biegłych – pierwotnej wynikał wniosek o potrzebie leczenia ambulatoryjnego oskarżonego, jedynie przywołanie w końcowej części opinii art. 93g § 3 kk wskazywać by mogło na obligatoryjność orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym – co stanowiło podstawę orzeczenia z pkt II zaskarżonego wyroku. Tymczasem wyjaśniając intencje i wnioski biegli w uzupełniającej opinii stanowczo wskazali, że nie widzą potrzeby umieszczenia oskarżonego w szpitalu psychiatrycznym. Konstruując prognozę kryminologiczną poza opinią biegłych należy wziąć pod uwagę właściwości i warunki osobiste oskarżonego, sposób życia przed popełnieniem czynów zabronionych przypisanych zaskarżonym wyrokiem i zachowanie po ich popełnieniu. Na prognozę wpływ ma m.in. stopień społecznej szkodliwości popełnionych czynów, ich liczba oraz świadomość oskarżonego konieczności podjęcia leczenia. Okoliczności faktyczne tych czynów sposób działania oskarżonego oraz wnioski opinii biegłych prowadzą do stanowiska, iż brak jest potrzeby zastosowania środka zabezpieczającego w postaci orzeczonej przez Sąd Rejonowy. Opinia biegłych stanowi o braku konieczności stosowania detencji. Zawarte w art. 93b kk w zw. z art. 93g § 3 kk kryterium proporcjonalności i subsydiarności ma charakter normatywny i ocena w tym zakresie jest domeną sądu a nie biegłych. Jeżeli biegli wskazując, że z punktu widzenia medycznego leczenie w zakładzie zamkniętym jest najlepszą dla pacjenta ścieżką, nie oznacza to automatycznie, że jest to ścieżka jedyna. W tym obszarze oceny medyczne mogą w sposób oczywisty nie przystawać do standardów prawnych. Nie oznacza to jednak, że z góry skreślić należy ambulatoryjne formy leczenia (postanowienie SN z dnia 18 maja 2023 r., III KK 115/23). Biegli w opinii wskazują na terapię, wyłączają potrzebę umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym. Środek zabezpieczający nie ma być motywatorem do leczenia, ale zabezpieczeniem społeczeństwa przed sprawcą, który nie jest w stanie efektywnie zapanować nad swoim zachowaniem. Zgodnie z art. 93b § 1 kk oraz art. 93g § 3 kk stopień szkodliwości społecznej czynu jest jednym z elementów nie tylko istotnych, ale wręcz decydujących o orzeczeniu środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym (klauzula proporcjonalności). Jego natężenie musi być znacznie i nie ulega wątpliwości, że warunek ten dotyczy zarówno czynów, których oskarżony dopuścił się, jak również czynów prognozowanych, których niebezpieczeństwo popełnienia determinuje konieczność zastosowania środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym. W sprawach o zastosowanie najsurowszego środka zabezpieczającego zagadnienie stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, którego dopuścił się oskarżony, powinno być kwestią kluczową dla orzekającego sądu, skoro to jego znaczny stopień stanowi jedną z niezbędnych przesłanek umieszczenia podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym. W rozważaniach sądu I instancji jedynie ogólnikowo poprzez powtórzenie sformułowań ustawowych wskazano na wysoki stopień społecznej szkodliwości. Samo ustawowe zagrożenie karą nie może mieć decydującego wpływu na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynów. Nie powinno mieć ono wyłącznego wpływu na ocenę społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonemu czynu. Ocena taka powinna odnosić się ściśle do okoliczności związanych z samymi czynami – z ich stroną przedmiotową i podmiotową. W żadnym wypadku nie można z góry stwierdzić, że konkretna kategoria przestępstw może być z góry uznana za kategorię o niskim lub średnim stopniu społecznej szkodliwości. Ocena taka winna być dokonana zawsze indywidualnie w stosunku do konkretnego popełnionego przestępstwa (postanowienie SN z dnia 18 września 2020 r. V KK 365/19). Sąd orzeka pobyt w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym wobec sprawcy określonego w art. 93c pkt 3 kk, jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że popełni on ponownie czyn zabroniony przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych (art. 93g § 3 kk). Środek taki można orzec tylko wówczas, gdy ustali się, że sprawca popełnił czyn zabroniony a zastosowanie środka zabezpieczającego jest niezbędne dla zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez niego czynu zabronionego i to tylko w sytuacji, gdy inne niż wskazane w art. 93a kk przewidziane w ustawach środki prawne nie są wystarczające. Tymczasem z opinii biegłych wynika, że nie widzą potrzeby umieszczania oskarżonego w szpitalu psychiatrycznym. Po odbyciu orzeczonej kary pozbawienia wolności winien być natomiast stosowany środek zabezpieczający w postaci terapii w warunkach ambulatoryjnych. Skoro nie ma wskazań medycznych do stosowania wobec oskarżonego detencji, to nie ma warunków do wydawania takiego orzeczenia. Środek zabezpieczający i sposób jego wykonania powinien być odpowiedni do stopnia społecznej szkodliwości popełnionego czynu zabronionego, który sprawca może popełnić oraz prawdopodobieństwo jego popełnienia, a także uwzględniać potrzeby i postępy terapii. Zasada proporcjonalności orzekanych środków zabezpieczających do stopnia społecznej szkodliwości prognozowanego czynu zabronionego i prawdopodobieństwa jego popełnienia, nakazuje porównać dobra prawne zagrożone prognozowanym czynem zabronionym i dobro prawne, które ulega ograniczeniu na skutek zastosowania środka zabezpieczającego, aby ocenić czy spodziewane efekty są proporcjonalne do ograniczeń nakładanych na osobę wobec której stosuje się środek zabezpieczający. Zgodnie z treścią art. 93g stopień społecznej szkodliwości społecznej czynów jest jednym z elementów nie tylko istotnych. Ale wręcz decydujących o orzeczeniu środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym (klauzula proporcjonalności). Jego natężenie musi być znaczne i nie ulega wątpliwości, że warunek ten dotyczy zarówno czynów, których oskarżony się dopuścił, inicjując tym samym postępowanie karne, jak również czynów prognozowanych, których niebezpieczeństwo popełnienia determinuje konieczność zastosowania środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym (postanowienie SN z dnia 27 lipca 2023 r., III KK 338/23).

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

11.

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego którym Sad ten uznał oskarżonego J. Ś. (1) za winnego popełnienia ciągu przestępstw z art. art. 200 § 1 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk:



przestępstwo z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony w dniu 26 listopada 2019 r. w K., woj. (...) dopuścił się innej czynności seksualnej, wobec swojej wnuczki S. Ś. (1) małoletniej poniżej 15 roku życia, w postaci dotykania jej po piersiach,



przestępstwo z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony przestępstwo z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony w dniu 12 stycznia 2020 r. w K., woj. (...) dopuścił się innej czynności seksualnej, wobec swojej wnuczki S. Ś. (1) małoletniej poniżej 15 roku życia, w postaci dotykania jej po udach, piersiach oraz miejscach intymnych,



przestępstwo z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony bliżej nieustalonego dnia marca 2020 r. w K., woj. (...) dopuścił się innej czynności seksualnej, wobec swojej wnuczki S. Ś. (1) małoletniej poniżej 15 roku życia, w postaci dotykania jej po pośladkach,



przestępstwo z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony bliżej nieustalonego dnia w okresie od stycznia do marca 2020 r. w K., woj. (...) dopuścił się innej czynności seksualnej, wobec swojej wnuczki S. Ś. (1) małoletniej poniżej 15 roku życia, w postaci dotykania jej po piersiach,



przestępstwo z 13 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, polegające na tym, że oskarżony bliżej nieustalonego dnia maja 2020 r. w K., woj. (...) usiłował dopuścić się innej czynności seksualnej, wobec swojej wnuczki S. Ś. (1) małoletniej poniżej 15 roku życia, chciał ją dotknąć, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na jej obronę i ucieczkę.

Za tak przypisany ciąg przestępstw na podstawie art. 200 § 1 kk i art. 14 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk Sąd skazał oskarżonego J. Ś. (1) na karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt I sentencji zaskarżonego wyroku). Jednocześnie Sąd orzekł wobec oskarżonego środki karne w postaci:



zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów, działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, na okres 10 lat na podstawie art. 41 § 1a kk i art. 43 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk (pkt III sentencji zaskarżonego wyroku),



zakazu kontaktowania się wszelkimi formami oraz zbliżania na odległość mniejszą niż 100 metrów do pokrzywdzonej S. Ś. (1), na okres 8 lat na podstawie art. 41a § 2 § 4 kk i art. 43 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk (pkt IV sentencji zaskarżonego wyroku).

Sąd Odwoławczy zaaprobował orzeczenie Sądu Rejonowego w przedmiocie kosztów, polegające na tym, że Sąd na podstawie art. 624 § 1 kpk i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił oskarżonego J. Ś. (1) w całości, z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty sądowej, zaś wydatkami poniesionymi od chwili wszczęcia postępowania obciążył Skarb Państwa (pkt V sentencji zaskarżonego wyroku).

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Nie było żadnych merytorycznych czy formalnych racji, które przemawiałyby za koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez Skarżącego obrońcę oskarżonego. Sąd Rejonowy w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego ocenionego prawidłowo, z zachowaniem zasad obiektywizmu i swobodnej oceny dowodów, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i wyciągnął z nich słuszne wnioski tak co do sprawstwa, bezprawności, społecznej szkodliwości, jak i zawinienia oskarżonego z powodu przypisanych mu występków stanowiących ciąg przestępstw z art. 200 § 1 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 200 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk. Podkreślić bowiem należy, że Sąd Rejonowy przeprowadził pełne postępowanie dowodowe w zakresie, w jakim było to niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zgromadzone dowody a szczególnie te mające znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego poddane zostały ocenie zgodnej z zasadami wiedzy, logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego. Kontrola instancyjna nie potwierdziła podniesionych w środku odwoławczym błędów oraz wskazywanych szczegółowo uchybień w zakresie poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych, które stały się podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności ujawnione w toku postępowania przed Sądem Rejonowym zostały omówione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy podziela zajęte tam stanowisko. Wnioski ocenne Sądu Rejonowego wyprowadzone zostały z całokształtu okoliczności ujawnionych podczas przewodu sądowego (art. 410 kpk), zgodnie z dyrektywami prawdy (art. 2 § 2 kpk) i bezstronności (art. 4 kpk), a tym samym nie wykraczają poza granice ocen zakreślonych dyspozycją art. 7 kpk. Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia postulatu Skarżącego o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego J. Ś. (1) od zarzucanych mu czynów. Sąd Rejonowy oparł orzeczenie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym w toku poprawnie przeprowadzonego postępowania sądowego. Sąd I instancji dokonując oceny karygodności zachowania oskarżonego, jak również mając na względzie stopień jego zawinienia, także oceniając pozostałe okoliczności rzutujące na wymiar kary wyważył tak okoliczności obciążające, jak i łagodzące. Orzeczona kara nie jest karą rażąco łagodną. Uwzględniając całokształt omówionych powyżej okoliczności i podzielając stanowisko Sądu I instancji, a nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów apelacyjnych (z wyjątkiem błędu w ustaleniach faktycznych w odniesieniu do braku orzeczenia o zadośćuczynieniu), jak również wobec niestwierdzenia uchybień z art. 439 i 440 kpk, Sąd Okręgowy, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku (z zastrzeżeniem zmiany omówionej poniżej).

15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Na podstawie art. 46 § 1 kk Sąd Okręgowy orzekł od oskarżonego J. Ś. (1) zadośćuczynienie na rzecz małoletniej pokrzywdzonej S. Ś. (1) przez zapłacenie kwoty 2.000 zł (pkt Ia sentencji).

W miejsce orzeczonego w pkt II zaskarżonego wyroku na podstawie art. 93g § 3 kk w zw. z art. 4 § 1 kk środka zabezpieczającego w postaci pobytu oskarżonego J. Ś. (1) w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym Sąd Odwoławczy, na podstawie art. 93c pkt 3 kk i 93f § 1 kk, orzekł środek zabezpieczający w postaci terapii ambulatoryjnej (pkt Ib sentencji).

Zwięźle o powodach zmiany

Orzeczenie środka kompensacyjnego przez Sąd Okręgowy stanowi realizację wniosku apelacyjnego oskarżyciela publicznego, w uwzględnieniu zasadności podniesionego zarzutu, szczegółowo omówionego w pkt 3.2 uzasadnienia.

Zmiana zaskarżonego wyroku w odniesieniu do rodzaju stosowanego środka zabezpieczającego znajduje uzasadnienie w regułach proporcjonalności i subsydiarności stosowanych środków. Skoro biegli nie widzą potrzeby stosowania wobec J. Ś. (4) środka zabezpieczającego w postaci pobytu w szpitalu psychiatrycznym a wskazywany przez nich środek o charakterze wolnościowym będzie wystarczającym dla zabezpieczenia przed ponownym popełnieniem podobnych czynów zabronionych w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych, zmianie orzeczonego środka zabezpieczającego nie sprzeciwia się stopień społecznej szkodliwości czynów popełnionych i prognoza kryminologiczna wobec oskarżonego, zwłaszcza popełnienia podobnie społecznie szkodliwych przestępstw przeciwko wolności seksualnej w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych. Przyczyny takiego orzeczenia szerzej omówione zostały w pkt 4 uzasadnienia.

15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Orzekając o kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy, kierując się dyspozycją art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk oraz art. 17 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych , uznając, że poniesienie przez oskarżonego kosztów sądowych, a także opłaty byłoby dla niego zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i ograniczone możliwości zarobkowania, zwolnił oskarżonego w całości od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, a poniesionymi w tym zakresie wydatkami obciążył Skarb Państwa.

7.  PODPIS

SSO Mariusz Sztorc SSO Grażyna Artymiak SSO Wioletta Zawora

11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 31 stycznia 2025 r. (sygn. akt II K 202/23) przeciwko J. Ś. (1)

11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego J. Ś. (1)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 31 stycznia 2025 r. (sygn. akt II K 202/23)

11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana